Khi Jack Dorsey, CEO của Block (trước đây là Square), công bố dự án Proto – chip đào Bitcoin 3nm vào năm 2023, nhiều người kỳ vọng đây sẽ là bước ngoặt phá vỡ thế độc quyền của Bitmain và MicroBT. Nhưng chỉ hai năm sau, thực tế đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác.
## Hook: Một cú sốc từ báo cáo tài chính Trong quý 1 năm 2025, Core Scientific – một trong những công ty đào Bitcoin lớn nhất tại Mỹ – đã công bố khoản lỗ 41,9 triệu USD liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng mua chip đào từ Block. Khoản tiền này không phải là phạt vì lỗi kỹ thuật, mà là khoản bồi thường do Core Scientific đơn phương hủy bỏ đơn hàng. Điều này gây sốc cho giới phân tích: tại sao một công ty đào tiên tiến lại sẵn sàng trả một khoản tiền lớn như vậy để từ bỏ thỏa thuận với một đối tác danh tiếng?
## Context: Cuộc chơi chip đào Bitcoin và sự chuyển dịch cơ cấu Block (mã SQ) từ lâu đã muốn đa dạng hóa ngoài mảng thanh toán. Dưới sự dẫn dắt của Jack Dorsey, Block đầu tư mạnh vào Bitcoin: mua Bitcoin, xây dựng ví tự quản lý Bitkey, và đặc biệt là phát triển chip đào Proto với tiến trình 3nm – được quảng bá là chip tiết kiệm năng lượng nhất thế giới đào Bitcoin. Core Scientific, vốn là một trong những khách hàng đầu tiên và lớn nhất, đã ký hợp đồng mua một lượng lớn chip Proto vào đầu năm 2024, dự kiến triển khai trong năm 2025.
Tuy nhiên, thị trường đào Bitcoin đã thay đổi chóng mặt. Sau halving tháng 4/2024, lợi nhuận đào giảm mạnh. Đồng thời, nhu cầu về trung tâm dữ liệu AI bùng nổ. Core Scientific, vốn là một trong những công ty đào lớn nhất, nhận thấy việc cho thuê hạ tầng điện và đất đai của mình cho các công ty AI mang lại lợi nhuận ổn định và cao hơn nhiều so với đào Bitcoin. Họ đã ký hợp đồng 15 năm với AMD để vận hành một siêu máy tính AI, trị giá ước tính 14 tỷ USD doanh thu.
## Core: Phân tích kỹ thuật và thương mại từ góc nhìn chuyên sâu Từ góc nhìn kỹ thuật, chip 3nm của Block có thể là một sản phẩm tốt, nhưng nó không đủ vượt trội so với các đối thủ. Theo các nguồn tin trong ngành, hiệu suất năng lượng (J/TH) của Proto không tốt hơn đáng kể so với Antminer S21 của Bitmain hay Whatsminer M60 của MicroBT. Hơn nữa, Block là một tay chơi mới trong lĩnh vực bán dẫn, thiếu kinh nghiệm sản xuất hàng loạt và hỗ trợ khách hàng. Khi Core Scientific tính toán lại hiệu quả kinh tế, họ thấy rằng việc sử dụng chip Proto sẽ không đem lại lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh giá Bitcoin thấp và chi phí điện tăng.
Thương vụ này cũng phản ánh một thất bại chiến lược của Block. Không chỉ Proto, các dự án crypto khác của Dorsey đều gặp khó: Tidal (nền tảng nhạc) bị xóa sổ, TBD/Web5 bị đóng cửa, Bitchat (mạng xã hội Bitcoin) không có người dùng, Bitkey thất bại về mặt thương mại. Block đã sa thải gần một nửa nhân viên và giá cổ phiếu giảm 68% trong 5 năm. Sự kiện Core Scientific hủy hợp đồng chip chỉ là giọt nước tràn ly.
## Contrarian: Góc nhìn ngược – không phải lỗi kỹ thuật, mà là sự dịch chuyển cấu trúc Nhiều người cho rằng Core Scientific hủy hợp đồng vì chip Proto kém chất lượng. Nhưng sự thật sâu xa hơn: ngành đào Bitcoin đang mất dần sức hấp dẫn về mặt kinh tế so với AI. Việc Core Scientific trả 41,9 triệu USD không phải vì họ ghét Block, mà vì họ nhìn thấy cơ hội lớn hơn ở AI. Họ sẵn sàng chịu mất mát ngắn hạn để giải phóng nguồn lực cho hợp đồng với AMD. Đây là tín hiệu cảnh báo cho toàn bộ ngành đào: nếu các công ty lớn nhất đều chuyển hướng, thì sự thống trị của Bitcoin trong việc tiêu thụ năng lượng và hạ tầng sẽ suy giảm.
Thậm chí, có thể lập luận rằng Block không thất bại hoàn toàn về mặt kỹ thuật, nhưng họ đã sai về thời điểm và thị trường. Trong một thế giới mà AI đang hút hết vốn và tài nguyên, việc đầu tư vào chip đào Bitcoin là một canh bạc rủi ro cao. Jack Dorsey, với tầm nhìn về một hệ thống tài chính phi tập trung, đã đặt cược sai vào công nghệ đang dần lỗi thời về mặt kinh tế.
## Takeaway: Bài học cho ngành crypto Câu chuyện của Block và Core Scientific không chỉ là một vụ hợp đồng đơn lẻ. Nó cho thấy một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc: các nguồn lực (điện, đất đai, vốn, nhân tài) đang chảy từ Bitcoin mining sang AI infrastructure. Core Scientific đã chứng minh rằng chuyển đổi là khả thi và có lợi nhuận. Block lại chứng minh rằng việc bám trụ vào một ngành đang co lại là con đường dẫn đến thất bại. Đối với các nhà đầu tư, đã đến lúc phải xem xét lại giả định rằng Bitcoin mining sẽ luôn là một ngành có lợi nhuận cao. Tương lai thuộc về những ai linh hoạt và biết thích nghi.
