Một báo cáo mới từ công ty phân tích dữ liệu on-chain Nansen cho thấy thâm hụt phí giao dịch của các mạng Layer2 (L2) trên Ethereum đã thu hẹp xuống còn 101,5 triệu USD trong tháng 6, so với mức 120 triệu USD của tháng 5. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng xuất khẩu phí (phí chi trả cho Ethereum L1) vẫn là yếu tố kéo giảm tăng trưởng GDP kinh tế của hệ sinh thái L2 trong quý 2.
Dữ liệu được tổng hợp từ 7 mạng L2 lớn nhất bao gồm Arbitrum, Optimism, Base, zkSync Era, Scroll, Linea và StarkNet. Thâm hụt phí giao dịch được định nghĩa là chênh lệch giữa tổng phí do người dùng L2 trả và chi phí đăng tải dữ liệu lên L1. Trong tháng 6, các L2 chỉ chi 101,5 triệu USD cho L1 nhưng thu về từ người dùng là 203 triệu USD, tạo ra thặng dư hoạt động. Tuy nhiên, nếu tính cả chi phí cơ hội và token incentives, con số thâm hụt thực tế (bao gồm cả chi phí vận hành) vẫn ở mức âm 45 triệu USD.
"Tháng 6 là tháng có tín hiệu tích cực khi thâm hụt phí giao dịch thu hẹp đáng kể, nhưng điều này không đủ để xoá đi bức tranh ảm đạm của quý 2", chuyên gia phân tích của Nansen nhận xét.
Bối cảnh và diễn biến quý 2 Toàn bộ quý 2/2025 chứng kiến sự sụt giảm mạnh về khối lượng giao dịch trên L2 do làn sóng giảm giá của thị trường crypto. Tổng phí người dùng giảm 35% so với quý 1, trong khi chi phí gửi dữ liệu lên L1 chỉ giảm 15% do Ethereum vẫn duy trì mức phí gas cơ bản tương đối cao. Kết quả là thâm hụt phí tích luỹ trong quý 2 lên tới 420 triệu USD, cao hơn 50% so với quý 1. Các L2 buộc phải cắt giảm chi phí vận hành và phần thưởng cho sequencer, dẫn đến giảm lợi nhuận của các nhà cung cấp dịch vụ.
"Tăng trưởng GDP kinh tế L2 trong quý 2 bị kéo giảm chủ yếu bởi xuất khẩu phí sang L1. Nếu không có sự cải thiện trong tháng 6, con số này có thể còn tồi tệ hơn", báo cáo nêu rõ.
Phân tích chuyên sâu: Tín hiệu cải thiện hay bẫy tăng trưởng? Việc thâm hụt thu hẹp trong tháng 6 chủ yếu đến từ hai yếu tố: (1) hoạt động của các meme coin và airdrop farming trên Base và Arbitrum đã phục hồi nhẹ, đẩy tổng phí người dùng tăng 8% so với tháng 5; (2) Ethereum L1 giảm phí gas trung bình 12% do mạng giảm tải, giúp L2 tiết kiệm chi phí đăng tải.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo đây có thể chỉ là hiệu ứng tạm thời của mùa airdrop sắp tới. Hầu hết các L2 đều đang chạy các chương trình khuyến khích thanh khoản lớn để thu hút người dùng, điều này làm méo mó số liệu thâm hụt thực tế. Nếu loại bỏ phần thưởng token, thâm hụt trong tháng 6 vẫn ở mức 180 triệu USD.
Góc nhìn trái chiều: Thâm hụt cấu trúc là điều bình thường Một số chuyên gia cho rằng việc các L2 chấp nhận thâm hụt phí là chiến lược phát triển bền vững trong dài hạn. Họ so sánh với mô hình kinh tế của các startup: giai đoạn đầu thường đầu tư mạnh (thâm hụt) để chiếm thị phần. “Thâm hụt phí không phải là dấu hiệu xấu nếu nó đi kèm với tăng trưởng người dùng và khối lượng giao dịch. Vấn đề là các L2 đang đốt tiền quá nhanh mà chưa tìm ra lối thoát”, nhà phân tích độc lập Alex Thornton nhận xét.
Triển vọng và rủi ro Báo cáo dự báo rằng nếu xu hướng thâm hụt thu hẹp tiếp diễn trong tháng 7 và tháng 8, khả năng GDP L2 của quý 3 có thể chuyển biến tích cực, giúp toàn bộ hệ sinh thái Ethereum hồi phục. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất đến từ việc Ethereum L1 có thể tăng phí gas trở lại nếu mạng bị tắc nghẽn do các hoạt động mới (như restaking hoặc layer3). Điều này sẽ đẩy chi phí L2 tăng vọt, làm thâm hụt mở rộng trở lại.
Kết luận Số liệu tháng 6 mang lại một tia hy vọng ngắn hạn, nhưng bức tranh tổng thể của quý 2 vẫn cho thấy sự phụ thuộc nặng nề của L2 vào cơ sở hạ tầng L1. Các L2 cần khẩn trương giảm chi phí đăng tải thông qua các giải pháp như blobs (EIP-4844) hoặc chuyển sang các cơ chế đồng thuận khác. Nếu không, thâm hụt cấu trúc sẽ tiếp tục kéo lùi tăng trưởng của toàn hệ sinh thái.
Câu hỏi đặt ra: Liệu sự cải thiện trong tháng 6 có phải là khởi đầu của một xu hướng bền vững, hay chỉ là một cú hích tạm thời trước khi cơn bão thâm hụt quay trở lại? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào khả năng đổi mới công nghệ và quản lý chi phí của các đội ngũ phát triển L2 trong những tháng tới.
