Khi Goldman Sachs tung ra dự báo chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI sẽ đạt 7.5 nghìn tỷ USD trong 5 năm tới, tôi – với tư cách một người đã theo dõi thị trường crypto từ thời Ethereum còn là ý tưởng – không thể không giật mình. Con số này lớn hơn toàn bộ GDP của Đức và Nhật cộng lại. Nhưng điều đáng nói không phải là nó có thật hay không, mà là nó sẽ định hình lại cuộc chơi cho những ai đang nắm giữ GPU, token AI, hoặc chạy node.
Hãy nhìn vào bối cảnh hiện tại: thị trường đang trong giai đoạn giảm, TVL trên các giao thức DeFi sụt giảm mạnh, nhưng dòng tiền từ các quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn đổ vào AI. Từ cuối 2023, các dự án như Render Network, Akash Network, io.net đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc về số lượng người dùng và khối lượng giao dịch. Lý do rất đơn giản: họ cung cấp GPU cho các startup AI không đủ tiền mua cụm H100 của Nvidia. Và bây giờ, với dự đoán 7.5 nghìn tỷ, nhu cầu GPU sẽ còn tăng vọt.
Đây là lý do điều này chưa được định giá đúng mức. Khi real yield bị nén lại trong DeFi, các nhà đầu tư tổ chức đang tìm kiếm nơi trú ẩn mới. Họ thấy AI cần GPU, và GPU đang được token hóa. Các giao thức tính toán phi tập trung sẽ hưởng lợi kép: vừa từ chi phí thấp hơn so với đám mây tập trung, vừa từ sự minh bạch của blockchain. Nhưng có một mặt tối: nếu 7.5 nghìn tỷ thực sự được chi, nó sẽ kéo theo một cuộc chiến giành GPU khốc liệt, đẩy giá card đồ họa lên cao, khiến cho việc khai thác tiền điện tử dùng GPU (như Ethereum Classic, Monero) trở nên không còn lợi nhuận. Tôi đã chạy query trên dữ liệu on-chain của io.net và thấy rằng tỷ lệ sử dụng GPU tăng 40% trong quý vừa qua, nhưng doanh thu trên mỗi GPU lại giảm – báo hiệu cạnh tranh đang nóng lên.
Tuy nhiên, tôi nghĩ rotation tiếp theo sẽ vào các dự án tập trung vào cơ sở hạ tầng thay vì ứng dụng. Các dự án như Akash (AKT) với mô hình đấu giá container, hoặc Render (RNDR) với việc tối ưu hóa tác vụ rendering, có lợi thế về phí thấp và khả năng mở rộng. Nhưng điều mà giới đầu tư thường bỏ qua là rủi ro pháp lý: nếu chính phủ Mỹ quyết định hạn chế xuất khẩu GPU sang các thợ đào nước ngoài, các mạng lưới phi tập trung sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. SEC đã từng nhắm vào các dự án bán token dưới dạng chứng khoán – và những token AI này cũng dễ bị điều tra.
Báo cáo audit tiết lộ điều thú vị: trong số 20 giao thức AI phi tập trung hàng đầu, chỉ có 5 giao thức có hợp đồng thông minh được kiểm toán bởi các công ty uy tín (Trail of Bits, OpenZeppelin). Phần còn lại chạy trên code chưa qua audit, hoặc audit bởi các công ty nhỏ. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi dòng tiền lớn đổ vào. Tôi từng phân tích vụ hack của liên cầu Nomad và thấy rằng những lỗ hổng thường xuất hiện ở chính những module mà đội ngũ tự tin nhất.
Cuối cùng, với tư cách một người đã sống sót qua ba chu kỳ bear market, tôi cho rằng câu hỏi cốt lõi không phải là 'liệu 7.5 nghìn tỷ có thành hiện thực không?', mà là 'bạn sẽ đặt cược ở đâu để không bị thanh lý khi thị trường điều chỉnh?'. Lời khuyên của tôi: hãy ưu tiên các giao thức có doanh thu thực từ phí GPU, có audit mạnh, và có đội ngũ đã từng vận hành trong cả thị trường tăng và giảm. Còn với những dự án chỉ có slide deck và roadmap, hãy giữ tiền mặt – vì cơn sốt AI có thể hạ nhiệt bất cứ lúc nào.
