Thị trường crypto đang đứng trước một ngày giao dịch đầy biến động. Hôm nay, chỉ số CPI tháng 5 sẽ được công bố, và ngay sau đó, Chủ tịch Fed Jerome Warsh sẽ có bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội Mỹ. Nhưng điều khiến giới đầu tư thực sự lo lắng không chỉ là hai sự kiện này, mà là một cú sốc năng lượng đang âm thầm thay đổi toàn bộ kịch bản vĩ mô. Giá dầu thô bất ngờ tăng vọt sau căng thẳng Mỹ - Iran tại eo biển Hormuz, đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao, đồng thời phá vỡ giả định ‘hạ cánh nhẹ nhàng’ mà thị trường đã đặt cược suốt nhiều tuần qua.
Bối cảnh thanh khoản toàn cầu đang xoay chuyển nhanh chóng. Sau một thời gian dài chờ đợi Fed nới lỏng, dữ liệu việc làm mạnh mẽ cùng với cú sốc dầu đã đẩy xác suất tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 7 từ mức 10% lên tới 40-50%. Điều này đồng nghĩa với việc ‘câu chuyện giảm lãi suất’ – vốn là chất xúc tác chính cho đợt phục hồi của Bitcoin từ đầu năm – đang tan vỡ. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm đã tăng mạnh, phản ánh kỳ vọng lãi suất cao hơn trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, Bitcoin – từng được ca ngợi như một tài sản vĩ mô phi chính phủ – lại đang cho thấy sự phụ thuộc rất lớn vào dòng vốn đầu cơ và thanh khoản toàn cầu.
Phân tích kỹ thuật cho thấy Bitcoin đang ở ngã ba đường. Sau khi mất mốc 66.000 USD, giá đã giảm 3% trong 24 giờ qua và hiện giao dịch quanh vùng 63.000 USD. Các chỉ báo on-chain cho thấy dòng vốn ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã ghi nhận mức rút ròng lên tới 424,7 triệu USD, một tín hiệu cho thấy các tổ chức đang giảm mức độ tiếp xúc trước thềm sự kiện rủi ro. Trong một kịch bản cơ sở, nếu CPI lõi duy trì ở mức 3,6% như kỳ vọng, và Warsh giữ giọng điệu thận trọng, Bitcoin có thể dao động trong biên độ hẹp 64.000 – 62.000 USD. Nhưng nếu Warsh bất ngờ đưa ra thông điệp diều hâu (hawkish) – ví dụ ám chỉ cần tăng lãi suất thêm 50 điểm cơ bản – thì ngưỡng hỗ trợ 61.700 USD sẽ bị phá vỡ, mở ra cánh cửa xuống vùng 60.000 USD, nơi tập trung nhiều lệnh thanh lý lớn của các quỹ đòn bẩy.
Điểm mù thị trường mà tôi muốn nhấn mạnh hôm nay nằm ở sự lệch pha giữa kỳ vọng và thực tế. Nhiều nhà đầu tư vẫn tin rằng ‘tin xấu là tin tốt’ – tức CPI cao sẽ khiến Fed lo ngại suy thoái và buộc phải hạ lãi suất. Nhưng điều đó chỉ đúng trong bối cảnh lạm phát có xu hướng giảm. Hiện nay, lạm phát kỳ vọng đang tăng trở lại do dầu, và Fed đã nhiều lần khẳng định ưu tiên số một là kiểm soát giá cả. Nếu Warsh dùng bài phát biểu để ‘dập tắt’ mọi ảo tưởng về việc cắt giảm lãi suất trong năm nay, thì cú sốc lãi suất sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Kịch bản phản trực giác ở đây là: ngay cả khi CPI thấp hơn dự kiến, nếu Warsh tỏ ra cứng rắn, thị trường vẫn có thể sụp đổ – bởi vì yếu tố tâm lý và định hướng chính sách quan trọng hơn con số thực tế trong giai đoạn này.
Kinh nghiệm từ giai đoạn 2017-2018 dạy tôi rằng: khi dòng thanh khoản toàn cầu co lại, những tài sản có tính đầu cơ cao như Bitcoin thường chịu áp lực bán mạnh nhất. Hồi đó, tôi đã chứng kiến Tezos giảm 90% chỉ vì thiếu sản phẩm thực tế, nhưng bài học sâu sắc hơn là sự phụ thuộc vào môi trường kinh tế vĩ mô. Ngày nay, với sự tham gia của các tổ chức qua ETF, mối tương quan giữa Bitcoin và các chỉ số chứng khoán Mỹ thậm chí còn cao hơn. Điều này có nghĩa là nếu thị trường chứng khoán Mỹ bắt đầu điều chỉnh vì lãi suất cao, Bitcoin khó lòng ‘phi mã’ một mình.
Vậy chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ hiện tại? Tôi cho rằng chúng ta đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ kỳ vọng nới lỏng sang kỳ vọng thắt chặt trở lại. Nhưng khác với năm 2022, khi thị trường bị sốc bởi lãi suất tăng chóng mặt, lần này mức độ bất ngờ thấp hơn và các định chế đã có sự chuẩn bị. Vì vậy, mức giảm có thể chỉ ở mức 15-20% so với đỉnh, thay vì 70% như trước. Chiến lược khôn ngoan nhất lúc này là bảo vệ vốn, giảm đòn bẩy và chờ đợi tín hiệu xác nhận từ Warsh. Nếu ông ấy giữ thái độ trung lập, Bitcoin có thể hồi phục nhanh lên vùng 66.000 USD. Ngược lại, nếu diều hâu, hãy sẵn sàng cho một đợt giảm sâu nữa, và đây sẽ là cơ hội mua vào cho các nhà đầu tư dài hạn với tầm nhìn trên 6 tháng.
