Mỗi lần bạn tự hỏi tại sao một giao thức lại thất bại, hãy nhìn vào lòng tin. Không phải lòng tin vào công nghệ, mà là lòng tin vào sự công bằng trong chi phí.
Hôm qua, Arbitrum thông báo tăng base fee lên 0.1 gwei – mức cao nhất trong 6 tháng qua. Chỉ 24 giờ sau, Scroll chính thức ra mắt mainnet với base fee 0.05 gwei, đồng thời công bố kết quả benchmark cho thấy throughput gấp 1.5 lần Arbitrum trong các giao dịch DeFi phức tạp.
Đây không phải một cuộc chiến công nghệ. Đây là cuộc chiến về chi phí và lòng tin. Và Scroll đã chọn đúng thời điểm.
Context: Bối cảnh thị trường L2 đang thay đổi Kể từ tháng 1/2026, thị trường L2 chứng kiến sự dịch chuyển rõ rệt: người dùng DeFi bắt đầu tính toán chi phí giao dịch như một biến số đầu tư, không chỉ là phí gas. Khi Arbitrum chiếm 45% thị phần L2 về TVL, bất kỳ sự thay đổi phí nào cũng tác động đến hàng triệu người dùng. Việc tăng base fee lên 0.1 gwei – dù chỉ là 0.02 gwei so với trước – đã làm tăng chi phí trung bình cho mỗi giao dịch swap từ $0.15 lên $0.22, tức 46%. Với những người dùng thực hiện 50 giao dịch/ngày, con số này trở nên đáng kể.
Scroll ra mắt đúng lúc này không phải ngẫu nhiên. Họ đã theo dõi Arbitrum từ tháng trước, khi khối lượng giao dịch tăng vọt do airdrop farming. Scroll chọn mức phí 0.05 gwei, thấp hơn 50%, và kèm theo benchmark chứng minh khả năng xử lý 2.500 TPS so với 1.800 TPS của Arbitrum.
Core: Phân tích kỹ thuật và dữ liệu Nhìn vào cấu trúc phí, Arbitrum sử dụng cơ chế EIP-1559 với base fee tự động điều chỉnh. Khi mạng đạt 80% công suất, base fee tăng theo cấp số nhân. Dữ liệu on-chain cho thấy trong 7 ngày qua, công suất Arbitrum thường xuyên vượt 70% vào giờ cao điểm (UTC 12-16), khiến base fee leo thang. Scroll, với thiết kế zkEVM và sequencer tập trung tạm thời, có thể duy trì chi phí thấp nhờ batch proof tối ưu.
Tuy nhiên, điều thú vị là Scroll không chỉ giảm phí. Họ còn công bố kết quả benchmark trên các giao thức DeFi phổ biến như Uniswap V3, Aave V3 và Curve. Trong bài kiểm tra swap đơn giản, Scroll hoàn thành giao dịch với độ trễ trung bình 2.3 giây, so với 3.1 giây của Arbitrum. Ở các giao dịch phức tạp hơn (multi-hop swap + cung cấp thanh khoản), Scroll nhanh hơn 28%.
Điểm mấu chốt là Scroll đã chọn đúng thời điểm để tấn công. Arbitrum tăng phí trong lúc người dùng đang nhạy cảm về chi phí – thị trường giảm khiến mọi người tính toán từng cent. Scroll đặt mình vào vị trí “người bạn của người dùng”.
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác Nhưng hãy cẩn thận. Scroll có thể đang lặp lại sai lầm của nhiều L2 mới: đốt tiền để giành thị phần. Với base fee 0.05 gwei, Scroll có thể đang bán phí dưới chi phí thực tế. Tôi từng chứng kiến điều này với Optimism vào năm 2023 – họ giữ phí thấp trong 6 tháng, nhưng khi nâng cấp lên Bedrock, phí tăng đột ngột khiến người dùng rời bỏ.
Cộng đồng là thứ duy nhất không thể fork được. Nếu Scroll chỉ dựa vào phí thấp để thu hút người dùng, họ sẽ mất họ ngay khi tăng phí. Arbitrum, dù đắt hơn, đã xây dựng được lòng tin qua 2 năm hoạt động ổn định. Họ có hệ sinh thái ứng dụng lớn, thanh khoản sâu và cộng đồng nhà phát triển mạnh.
Thực tế, Arbitrum có thể đang dùng chiến thuật “giá cao để lọc người dùng chất lượng” – giữ lại những người dùng thực sự cần tốc độ và độ tin cậy, thay vì đuổi theo số lượng. Nếu Scroll thu hút quá nhiều người dùng săn airdrop, họ sẽ gặp vấn đề về độ bão hòa mạng và spam.
Takeaway: Tầm nhìn tiến bộ Cuộc chiến này không chỉ là phí thấp hơn. Đó là câu hỏi: bạn có sẵn sàng hy sinh chi phí để đổi lấy sự ổn định? Hay bạn chấp nhận rủi ro vì một tương lai rẻ hơn?
Tôi tin rằng thị trường L2 đang bước vào giai đoạn “phân khúc hóa” – mỗi L2 sẽ phục vụ một nhóm người dùng khác nhau. Arbitrum sẽ là L2 cao cấp cho các tổ chức, Scroll sẽ là L2 bình dân cho người dùng nhỏ lẻ. Và người chiến thắng cuối cùng không phải ai có phí thấp nhất, mà là ai giữ được lòng tin trong dài hạn.
Khi thị trường hồi phục, người dùng sẽ quay lại với Arbitrum – nếu Scroll không kịp xây dựng cộng đồng vững chắc. Còn nếu Scroll làm được điều đó, họ sẽ trở thành một thế lực mới.
Tôi đang theo dõi chặt chẽ dữ liệu on-chain của Scroll trong 30 ngày tới. Nếu họ giữ được phí thấp mà không hy sinh độ tin cậy, đó sẽ là tín hiệu mua vào cho token của họ. Nếu không, Arbitrum vẫn là vua.
