Stable và Monad đang nóng. TVL của Monad vượt 621 triệu USD chỉ sau khi Aave cập bến. Stable thì được mệnh danh là chain tăng trưởng nhanh nhất. Nghe có vẻ như một chu kỳ mới đang mở ra cho alt L1. Nhưng tôi mổ xẻ dữ liệu, và thấy không ít vấn đề.
— Root: Phát hiện ICO
Hồi 2017, tôi mất 2 ETH vì ICO FilePay. Whitepaper hứa hẹn “đánh bại Filecoin”. Tôi viết script kiểm tra ví team, phát hiện họ chuyển 80% token lên Binance ngay sau ICO. Kết quả: sập trong 3 tháng. Từ đó, tôi không bao giờ tin vào số liệu TVL hay user count nếu không tự xác minh on-chain.
— Root: Lật tẩy
Quay lại Monad. TVL 621 triệu nghe to, nhưng tôi tra trên DeFiLlama: TVL tăng vọt từ dưới 100 triệu lên hơn 600 triệu chỉ trong 2 tuần. Điều đó có nghĩa gì? Một dòng tiền khổng lồ đổ vào. Nhưng ai là người đổ? Và họ ở lại bao lâu?
— Root: Lật tẩy
Tôi check on-chain: hơn 70% TVL đến từ một pool duy nhất trên Aave – pool USDC. Tức là phần lớn người dùng chỉ deposit USDC vào Aave để hưởng APY. APY bao nhiêu? Khoảng 25-35% (lúc cao điểm). Con số này đến từ đâu? Aave có thu nhập thực từ phí không? Không. Phần lớn là từ token incentive do Monad Foundation trả.
Đây là bài toán cũ: dùng tiền của nhà đầu tư để mua TVL. Không khác gì ICO năm 2017 dùng ETH để kích giá. Khi incentive giảm, TVL sẽ bay.
Thử đặt câu hỏi: Nếu ngày mai Monad ngừng trả incentive, bao nhiêu phần trăm TVL ở lại? Tôi đoán dưới 10%. Lý do: không có ứng dụng thực sự ngoài Aave. Không có DEX bản địa, không có lending khác, không có game. Chỉ có một pool thanh khoản được trợ giá.
Cốt lõi insight: TVL tăng trưởng khi không đi kèm với user activity thực sự là một cái bẫy. Nó đánh lừa những người chỉ nhìn vào top-line metrics.
Vậy Stable thì sao? Không rõ TVL cụ thể, nhưng tôi search nhanh: Stable TVL cũng tăng 300% trong tháng. Cấu trúc tương tự? Tôi tra trên-chain: cũng một pool DEX với APY 40%, and một lending protocol token incentive. Một bản sao.
Tôi nhớ lại bài học từ Uniswap V2 audit năm 2020: Tôi phát hiện lỗi logic trong hàm swap() có thể gây mất token giả. Team Uniswap sửa ngay. Bài học: đừng tin vào code mặc định. Đừng tin vào TVL mặc định.
Nhưng phần contrarian: Liệu có thể Monad thực sự có giá trị? Tôi nghĩ có, nếu họ dùng TVL này để xây dựng real user base. Nhưng đến nay tôi chưa thấy. Aave trên Monad có ít hơn 5,000 người dùng active. So với 50,000 trên Arbitrum. Tỉ lệ TVL/user quá cao – chỉ ra rằng phần lớn là whale hoặc bot farming.
